TUZLA TERSANELER BÖLGESI IZLEME VE INCELEME KOMISYONU

Tuzla Tersaneler Bölgesi'nde Ölümlü Is Kazalari neden durmuyor?

Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi bu duruma müdahale etmek için neyi bekliyor?

Kategori	: TTBII Komisyonu
Yorum Sayysy	: 1
Okunma	: 7249
Tarih	: 24 Aralık 2007 17:16

Tuzla Tersaneler Bölgesindeki Çalisma Kosullari ve Önlenebilir Seri Is Kazalari Hakkinda RAPOR

Tuzla Tersaneler Bölgesi Izleme ve Inceleme Komisyonu

Komisyon Kuruculari

DISK / Limter-Is Sendikasi..

TMMOB-Istanbul Il Koordinasyon Kurulu..

Istanbul Tabip Odasi..

Istanbul Isçi Sagligi Enstitüsü

1. Versiyon: 16 Aralik 2007

Komisyon:

Bu senenin Agustos ayindan itibaren Tuzla Tersaneler Bölgesi’nde seksen günde ardi ardina sekiz isçinin canini vermesi, yillarca pek çok çabaya ragmen görünmez kalan is kazalarini kamuoyunun gündemine getirdi. Bu kazalar karsisinda verilen ilk tepkiler, isçilerin “bilgisizliginden veya egitimsizliginden”, taseronluk sisteminin sözde “dogal” sonuçlarina kadar varan açiklamalari öne çikardi. Ancak daha derinlemesine bir bakisla, is kazalarindan magdur olanlarin egitimsizlik ve dikkatsizlikle suçlanmasinin ya da isin son halkasi olan taseron ve fason atölyelerin tek basina "katil" ilan edilmesinin bu kayiplari engellemeyecegi oldukça açik olarak görülüyor.

ÇSGB’nin Ekim 2007 tarihli Tuzla Tersaneleri Is Teftis Raporu’nda su ifade var: "Is sagligi ve güvenligi önlemlerinin etkin bir sekilde alinmasi ve gelistirilmesi sadece teftis hizmetleriyle saglanamaz. Bu nedenle isveren, isçi ve ilgili tüm taraflarin, is sagligi ve güvenligi konusuna öncelik vererek, önleyici yaklasimi esas alan, çalisanlarin katilimini hedefleyen bir çizgide yükümlülüklerini yerine getirmeli."

Agustos-Eylül ayindaki üstüste ölümlerin acisi ile yukarida ifade edilen tarzda bir olusumu vucüda getirmek için DISK’e bagli Limter-Is Sendikasi, Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi, TMMOB IKK (Türk Mühendis ve Mimar Odalari Birligi Istanbul Il Koordinasyon Kurulu)’na, Istanbul Tabip Odasi, Istanbul Isçi Sagligi Enstitüsü, Istanbul Barosu ve GISBIR (Gemi Insa Sanayicileri Birligi)’ne 24 Eylül 2007 tarihinde bir katilim çagrisi yollamistir. Bu çagriya TMMOB-Istanbul Koordinasyon Kurulu, Istanbul Tabip Odasi ve Isçi Sagligi Enstitüsü olumlu yanit vermis ve komisyon konuyla ilgili sosyal bilimcilerin de katilimiyla 3 Ekim 2007 tarihinde faaliyetlerine baslamistir. Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi bu komisyon olusumuna katilimin beklendigine dair daveti aldigini ve Is Teftis Kurulu Baskanligi, Is Sagligi ve Güvenligi Genel Müdürlügü ve Istanbul Bölge Müdürlügü’nü bu konuda bilgilendirdigini Limter-Is Sendikasina 3 Ekim 2007 tarihli resmi bir yazi ile iletmistir. GISBIR’den bu tarihe kadar bir cevap alinamamistir.

Bugün bu Komisyon, Tuzla’daki is sürecine katilan taraflardan isçilerin, isyeri hekimlerinin, mühendislerin ve is kazasi / meslek hastaligi davalarina bakan avukatlarin tanikliklarina dayanan ve simdiye kadar sunulmus raporlarin sentezini amaçlayan raporunun çalismalarinin ilk versiyonunu kamuoyu ile paylasacaktir. Rapor kamuoyu ile paylasilirken, bu çalismadan sadir olan Tersanelerin rutini haline gelen is kazalarinin önleyecek öneri ve talepler, Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi, Tuzla Tersaneler Bölgesi isçileri, Gemi Insa Sektöründeki Isveren Temsilcileri ve konuyla ilgili diger tüm ulusal ve uluslararasi kurumlara iletecektir.

Ana soru(nu)muz: Tuzla’da önlenebilir, seri ve ölümlü is kazalari yasaniyor: Neden?

Gemi Insa Sanayi Büyüyor – Ölümlü Is Kazalari artiyor

Sektörün büyümeye basladigi 2001 mali kriz sonrasindaki ölümlü is kazalari sektörün neredeyse üretim düzeyi ile paralellik izlemistir. Türkiye Gemi insa sanayi özellikle 10-15.000 DWT’luk kimyasal tankerlerde ve yatçilikta dünyada ön plana çikmistir. 2001 yilindan itibaren teslim edilen yeni insa gemi ve yat rakamlari sirayla söyledir:

1.     Artirilan çalisma hizi ve çalisma saatlerinin agir ve tehlikeli bir sanayi kolu olan gemi insa yapimindaki sonuçlari, bu yeni hiza ve büyümeye uygun is güvenligi tedbirleri ana isverenler tarafindan alinmadigi için is kazalari artmaktadir.

2.     Tuzla Tersaneler Bölgesi’ndeki ana is (çelik profilleri islemek) hukuka aykiri bir sekilde ve %90’a varan oranlarda irili ufakli taseron sirketlere kaydirilmistir. Bu is güvenligi, emek maliyeti, sosyal haklarin da bu esas isveren olan tersane sahipleri tarafindan, bu yükü tasiyamadigi asikâr olan "zayif ve küçük isletmelere" aktarimidir. Tuzla’da ölen isçilerin çogu taseron isçileridir. Bu “esnek ve karliligi artiran üretim tarzi” ise su nedenlerle is kazalarina davetiye çikarmaktadir.

·        Yasaya göre, isverenler, isyerlerinde saglikli ve güvenli çalisma ortaminin tesis edilmesi için gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler. Ayni anda ayni tersanede (isyerinde) onlarca baska irili ufakli  taseron sirketle yanyana çalisan taseronlarin bir araya gelip, çalisma alaninda (ana isveren tersanenin içinde)  isçilerin hayatina kastetmeyen önleyici genel tedbirleri (kablolarin bakimi, gaz ölçümü, iskelelerin uygun kurulmasi) alma gücü yoktur. Bu konuda ana isverene henüz üzerlerine almadiklari yükümlülükler düsmektedir.

·        Isyerinde uygunlanmasi gereken egitimler, isçi sirkülasyonunun yogunlugu yüzünden Tuzla’daki çalisma sartlarina uygun ve efektif degillerdir.

·        Isçilere islerine uygun kisisel koruyucu donanimin saglanmasi bu ufak isletmelerin insafina kalmistir. Alanda birbirinden farkli uygulamalar vardir.

·        Isçi sagligi ve is güvenligi bu ufak isletmelerin insafina kalmisken, gemi standartlari onlarca farkli asamada bizzat tersane sahibi ana isveren adina çesitli kuruluslarca kontrol edilmektedir.

3.      Isyeri hekimi sistemi, Tuzla Tersaneler Bölgesi’nde çalisan ve yalnizca azinligi teskil eden ana isveren tersane sahibinde kadrolu olanlari kapsamaktadir. Tersanelerdeki tibbi ve insani donanimin acil müdaheleler ve rutin muayeneler için yeterli olmadigi açiktir. Ayni husus  2005 senesinde açilmis olan ORTAK SAGLIK BIRIMI Gisbir Hastanesi için de geçerlidir. Bu hastanenin is kazalarinin kayit altina alinmasini zorlastirabilecegi konusunda ciddi endiseler vardir.

4.     Isgüvenliginden sorumlu mühendis / teknik elemanlar isyerinin is güvenligini saglamakta yetersiz ve yüzeysel kalmaktadir.

5.     Çalisma Bakanligi’nin Tuzla’daki teftisleri haberli yapilmakta, kapsamlari dar ve isyerlerine uyguladiklari (çogunlukla parasal) yaptirimlari yetersiz kalmaktadir.

6.     Is kazalari sonrasi isçiler ve yakinlarini kaybedenler için hukuki süreç yavas ve masrafli islemektedir. Bu ölümlü is kazalarinin takibini aileler için zora kosmaktadir. Tazminat davalari açilmadan ana isverenlerin ve taseronlarin ailelerle “kan pazarligi” yaparak,  meselenin üstünü örtmeye meyletmesi , önlenebilir seri is kazalarinin azalamasinin önündeki en büyük engellerdendir. Isyeri itibarinin zedelenmesi gibi bir tehlikenin bu sekilde bertaraf edilmesi, bölgedeki sorunlarin üstünü örtmektedir.

7.     Çalisma hayati bir bütündür: Geçim sikintisi, Tuzla’da artan kiralarin getirdigi konut sikintisi, artan isçiler arasindaki iç göç ile rekabet ve sürekli ölümlü is kazalarinin varligi is motivasyonu ve dikkatini ciddi bir sekilde etkilemektedirler.

8.     Tuzla Tersaneler Bölgesi’nde bu önlenebilir ölümlü is kazalarinin seri olarak devam etmesinin en önemli nedenlerden biri, isçilerin sendikal olarak örgütlenmesi ve is güvenligi tedbirlerinin talep etmesinin önündeki engellerdir. Bunlar bir yandan üretimin parçalanmisligi ve enformal iliskiler üzerinden ilerlemesi ise, digeri de Bölge’de sirf kadrolu degil, çogunlugu olusturan taseron isçilere yönelik de sendikal faaliyetler yürüten DISK’e bagli Limter-Is’in üzerindeki siyasi baskilardir.

Tuzla Tersaneler Bölgesi’nden bahsetmek, ayni zamanda Yalova, Gelibolu, Tasucu, Kocaeli ve Yumurtalik Serbest Bölgesi, Cide, Biga, Ünye gibi yeni tersane bölgelerinden de bahsetmek anlamina gelmektedir. Bir kamuoyu baskisi ile tersane sahipleri yasada öngörülen çalisma pratiklerini hayata geçirmeye ve is güvenligi önlemlerini almaya yönlendirilmedikleri sürece, Tuzla’da yasananlarin bu bölgelere de tasinacagindan endise duymaktayiz.

Ana soru(nu)muz: Tuzla’da önlenebilir, seri ve ölümlü is kazalari yasaniyor: Nasil Önlenebilir?

·        Tuzla’da ölümler, is kazalari seri olarak devam ediyor: Yasadaki Isçi Sagligi ve Is Güvenligi maddeleri eksiksiz uygulanmali. Uygulamayi saglayacak, takip edecek, isveren bu maddeleri uygulanmadigi takdirde sonuç saglamaya yönelik agirlikta yaptirimlar uygulanmalidir. 

·        Ayrica yasada belirtildigi gibi

a)     Yalnizca tersanelerde ana isverende kadrolu çalisan azinlik için degil, fiiliyatta üretimin büyük kismini gerçeklestiren altisveren isçilerinden de sorumlu olan isyeri hekimi bulundurulmasi

b)  Is güvenliginden sorumluk mühendis ya da teknik elemanin isverenlere karsi denetim bagimsizliginin saglanmasi. Efektif bir üretim içi kontrolün gerçeklestirilmesi.

c)    Her tersanede, isçi sayisinin elliyi asmasina bakilmadan, isin agir ve tehlikeli mahiyeti dikkate alinarak  revir (isyeri saglik birimi) ve ambulans bulundurulmasinin saglanmasi.

d) Gemi Insa Sanayicileri Birligi’nin 2005’de isletmeye basladigi Saglik Birimi’nin kayitlarinin, kayit tutma ve bildirme pratiklerinin, donaniminin, yeterliliginin Türk Tabipleri Birligi, SSK ve Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi’nin yetkili birimleri tarafindan denetlenmesi. Taseron sirketlerin ve GISBIR Saglik Birimi’nin is kazasi geçiren isçileri öncelikle yönlendirdikleri Tuzla civarindaki özel hastanelerin de keza yeterlilikleri denetlenmeli. Tuzla Tersaneler Bölgesi’nde yapilan üretimin agir ve tehlikeli iskolu oldugu, isçilerin sayisinin bir kaç 10 bin oldugu  gözönünde bulundurulursa Tuzla Bölgesi’nde tam teçhizatli bir Saglik Bakanligi Hastanesi kurulmasi.

e)  Gemi insaat ve tamirat isleri, 16 Haziran 2004 tarihli 25494 sayili Resmi Gazete’de yayinlanan “Agir ve Tehlikeli Isler Yönetmeligi” kapsamindadir. Bu Yönetmeligin 5. maddesinde ise alinan isçiler için “ise giris hekim raporu” (agir islerde çalisabilir raporu) düzenlenmesi ve her yil isçinin periyodik olarak saglik kontrolünden geçirilmesi, bunun rapor haline getirilerek isçinin dosyasinda tutulmasi zorunludur. Tuzla Tersaneler Bölgesi’nde bu raporu düzenlenme yetkisi olan isyeri hekimi sayisinin, son ÇSGB raporunda belirtildigi gibi 30 oldugu görüldügünde, bu hizmetin gerektigi gibi yerine getirilip getirilmedigi sorgulanmalidir. GISBIR bünyesindeki isyeri ortak saglik biriminin donaniminin da 25 bini askin isçinin çalistigi Tuzla Tersaneler Bölgesi’ndeki tüm isçilere saglik hizmeti verecek yeterlilikte olup olmadigi da incelenmelidir.

·        Asil is olan gemi yapiminin bölünerek Is Yasasi’na aykiri olarak asil isveren – alt isveren iliskisi kurulma keyfiyetinin takibe alinmasi ve bu gayriresmi durumun giderilmesi. Gemi yapim sürecinin asil is alani olan çelik profil ve sac isleme isinin is yasasina aykiri olarak çesitli tanimlar altinda alt isverene de denilen taserona verilmesinin kayitdisiliga neden oldugu asikardir. Bu durumun, ucuz isgücü saglamak amaçli olarak is güvencesiz, sigortasiz veya kismi sigortali ve is güvenligi olmadan isçi çalistirilmasina, önüne geçilebilecek is kazalarina yol açmaktadir. Ayni zamanda bu durumun hukuk disiliginin tespit edilmesi ve  gereginin yerine getirilmesi saglanmalidir. Talebimiz, Sosyal Sigortalar Primlerinin ana isveren (tersane) tarafindan ve alinan ücret üzerinden ödenmesi ile her türlü kayit-disiligin önüne geçilmesidir.

·        Is Yasasi’nda belirtilen ama uygulanmayan sosyal haklarin saglanmasi (asil ücret üzerinden ve düzenli sosyal sigorta ödemeleri, kidem, ihbar tazminatlari, mesai ücretlerinin hafta sonu tatili, dini ve resmi bayram tatillerinde uygulanmasi, “Itibari Hizmet” hakkinin sirf kadrolu degil, Tersanelerde agir ve tehlikeli isleri yerine getiren tüm isçiler tarafindan kullanilabilmesi). Bu haklarin saglanip saglanmadiginin habersiz ve derinlemesine yapilan teftislerle kontrol edilmesi.

·        Fazla mesai fiili bir mecburiyet olmaktan çikarilmalidir. Agir ve tehlikeli bir iskolu olan ve maksimum dikkat gerektiren tersane mesaisinde, isverenler tarafindan günde 7,5 saat, haftada 37,5 saat sinirlandirilmasina riayet edilmelidir. Tersanelerdeki asil islerden biri olan kaynak isleri türleri, 15 Nisan 2004 tarihli ve 25434 sayili Resmi Gazete’de yayimlanan “Saglik Kurallari Bakimindan Günde Ancak Yedi buçuk Saat veya Daha Az Çalismasi Gereken Isler Hakkinda Yönetmelik”  kapsamina girmektedir. Bu Yönetmelik kapsamina giren islerde fazla çalistirma yapilamaz (Madde 7). Bu Yönetmelik Tersanelerde de hayata geçirilmeli. Uygulanmasi Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi tarafindan denetlenmeli. Yönetmeligi ihlal eden uygulamalar cezalandirilmalidir.

·        Tersaneler, isçilerin ulasimlarini kolaylastirmak üzere servis saglamali, yemeklerin kalitesinin arttirmalidir. Ayrica yemekhanelerin ve soyunma odalarinin sartlari, Isçi Sagligi’nin ayrilmaz parçalari olarak taseron ve kadrolu isçi ayrimi yapilmadan denetime ve yaptirima tabi tutulmalidir.

·        Yukarida özetlenen çalisma sartlarinin yasandigi bir sektörde sendikal örgütlenme her zamankinden daha elzem gözükmektedir. Sendikal örgütlenmeyi zorlastiran fiili engeller kaldirilmali. Engellenebilecegi halde gerçeklesen ölümlü is kazalarinin ekseriyetle alt isveren iliskileri içinde gerçeklestigi gözönüne alinirsa, sadece kadrolu isçilere yönelik bir örgütlemenin çalisma sartlarini iyilestiremeyecegi açiktir. Taseron firma ve fason atölye isçilerine kadar yayilmis bir sendikal örgütlenme bu sektörde insani çalisma sartlarinin teminatidir. Bu nedenle, Tuzla’da çalisan tüm isçilere yönelik sendikal örgütleme faaliyeti yürüten DISK’e bagli LIMTER-IS üzerindeki fiili baskilara son verilmeli, Sendikali isçiler ve sendika aktivistleri isten atilmamalidir. Tüm çalisma hayati için kanayan bir yara olan, sendikal örgütlenme üzerindeki engeller kaldirilmalidir (noter sarti, sektör ve isyeri barajlari vb.)

·        Is kazalarina sebebiyet verenler yargilanmalidir. Isverenlerin, maliyet avantajini korumak amaciyla olusmasinda promotör olduklari sartlar, isçilerin ölümlerine, sakat kalislarina ve meslek hastaliklarina yakalanmalarina neden olmaktadir. Is kazasi veya meslek hastaligi durumunda sözkonusu olan yasal süreçlerin hantal islemesi, bu maliyeti isçiler üzerine ikinci kez yikmaktadir. Yargi sürecinin uzun sürmesi, mali imkansizliklar ve baskilar nedeniyle açilamayan davalarda da, Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligi magdurlarin lehine ceza davalarinin destekçisi olmalidir.

 http://www.paraketa.net/tuzla.pdf  Tuzla Tersaneler Bölgesi Izleme Inceleme Komisyonu Raporunun 2.versiyonu

54321

Bu habere toplam 1 yorum yazylmy?tyr.

Yorumlaryn tamamyny okumak için tyklayyn.

© 2005-2007 Tüm Haklari Saklidir
RSS Kayna?y | Yazar Giri?i

Altyapy: MyDesign Haber Sistemi